Cuốn tiểu sử về Einstein [tựa sách: Einstein – cuộc đời và vũ trụ]

Cuốn sách về cuộc đời của Einstein đến với tata như một cái phao, thật sự đóng vai trò như một cái phao thôi, khi nhìn thấy ở cửa hiệu sách vào một ngày rất buồn. Lúc ấy, chỉ nghĩ đến muốn mua một cuốn gì đó về đọc, để có gì đó bấu víu cho giờ phút trôi đi. Đột nhiên nhìn thấy tiểu sử về Einstein. Tiểu sử là loại sách trước giờ tata chưa từng thật sự đọc, đã từng mua về một hai cuốn, nhưng chưa thật sự đọc hết nổi 1/3 của bất kỳ cuốn nào, vì không đủ thời gian, vì không hòa hợp được với giọng văn, vì rất nhiều cái cớ khác nữa. Nhưng đúng là những ngày buồn như thế, tata thường hay có những hành động không như thông lệ. Và cuốn tiểu sử đã nằm gọn trong giỏ sách, và quyết tâm đọc!

Khoảnh khắc lật đến trang cuối cùng, là một cảm giác tiếc nuối vô cùng.

Tiếc vì đã hết tiểu sử rồi ư. (tiểu sử viết hay quá – cám ơn bác Walter Isaacson – vì cuộc đời của Einstein thật quá, bao thăng trầm, như cảm được phần nào tâm hồn của ông..)

Tiếc vì mình đã không bắt gặp và đọc cuốn sách này sớm hơn (mặc dù trước đây đã được 1 người bạn nhỏ giới thiệu và gạ gẫm đọc – hồi nhỏ ngu thiệt!)

Muốn lưu lại một phần cảm xúc chớm sáng, nên viết post này lưu lại, của những ngày ấy.

[tiếp theo là những đoạn mà lúc đọc, tata cảm thấy thấm thía – strong emotional connection with – ghi lại để sau này, khi đọc lại thì ký ức sẽ ùa về, cảm xúc theo đó ùa về luôn ^_^ ]

có 1 đoạn trong chương đầu tiên, nói về âm nhạc đối với Einstein

“Âm nhạc không chỉ là sự giải trí. Ngược lại, nó giúp ông suy nghĩ. “Mỗi khi ông cảm thấy rằng mình đang đi vào ngõ cụt hay khi ông đối mặt với một khó khăn nào đó trong công việc (và cả trong cuộc sống – tata tự thêm vào, vì nó là thế thật), ông thường tìm đến âm nhạc và điều đó sẽ giúp ông giải quyết được mọi khó khăn” – con trai ông- Hans Albert nói. Thế nên đàn violin trở thành một công cụ hữu ích trong suốt những năm tháng ông sống một mình tại Berlin, vật lộn với Thuyết tương đối tổng quát.”

đoạn về ngôi trường mà Einstein đã “đấu tranh” để được học theo lối giáo dục mình muốn,

“đó là một ngôi trường hoàn toàn thích hợp cho Einstein. Phương pháp giảng dạy đặt trên cơ sở là chủ trương cải cách giáo dục của nhà cải cách người Thụy Sĩ đầu thế kỉ XIX, Johann Heinrich Pestalozzi, ông tin vào việc khuyến khích óc tưởng tượng của các học sinh. Johann cũng cho rằng điều quan trọng là việc nuôi dưỡng “chân giá trị tiềm tàng” và sở thích cá nhân của từng học sinh. Học sinh được phép đưa ra quyết định của chính mình bằng cách quan sát và thực hành, sau đó vận dụng khả năng hình dung và lập luận, nhờ đó học sinh có thể thực sự thấu hiểu được toán học và vật lý học. Việc học vẹt, học thuộc lòng, và sự gượng ép được gạt bỏ.”

một đoạn khá thú vị về quan điểm của Einstein về hôn nhân,

“Cha của Einstein, vẫn làm việc tại Milan, can thiệp bằng bằng một “lá thư giảng đạo”. Quan điểm của cha mẹ ông cho rằng người đàn ông chỉ nên kết hôn khi anh ta đã có được một cuộc sống sung túc. “Anh đánh giá thấp quan điểm đó về mối quan hệ giữa một người đàn ông và vợ mình”, ông nói với Maric, “vì điều đó làm cho người vợ và một cô gái điếm không khác gì nhau, ngoại trừ việc người vợ có được một bản hợp đồng lâu cả đời.”

hay một đoạn Eisntein nghĩ (chân thành) về một người bạn mình,

“Besso có trí thông minh tuyệt vời, nhưng ông lại thiếu khả năng tập trung, động cơ thúc đẩy và sự cần cù. Giống như Einstein, ông đã từng bị đuổi khỏi trường do thái độ bất tuân của mình (ông gửi thư phàn nàn về một giáo viên toán). Einstein gọi Besso là “một người yếu đuối xấu xí…không thể tự thúc đẩy mình tham gia các hoạt động trong đời sống hoặc trong khoa học, nhưng lại có những hành động khiến tôi thích thú.”

làm một công việc không-thật-sự-tương-xứng/phù-hợp với mong muốn, nhưng Einstein có góc nhìn của mình,

“Tại đây (văn phòng cấp bằng sáng chế), Einstein trải qua bảy năm làm việc – đến văn phòng lúc 8 giờ sang, sáu ngày một tuần, và kiểm tra các đơn xin cấp bằng sang chế. “Tôi vô cùng bận rộn”, ông viết cho một người bạn vài tháng sau đó. “Hằng ngày tôi trải qua tám giờ đồng hồ tại văn phòng và ít nhất một giờ đồng hồ cho công việc riêng, ngoài ra tôi còn dành thời gian thực hiện các thử nghiệm khoa học.” Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ rằng việc xem xét các đơn xin cấp bằng sáng chế là việc cực nhọc. “Tôi rất thích công việc của mình tại văn phòng, vì đó là công việc đa dạng đến bất ngờ.”

góc nhìn về phạm trù “trực giác”,

“Ý tưởng mới thường xuất hiện qua trực giác”, Einstein đã từng nói thế. “Nhưng”, ông lập tức bổ sung, “trực giác cũng chỉ là sản phẩm của kinh nghiệm.”

và “cơ duyên” đưa đẩy Einstein khám phá ra Thuyết Tương Đối

“Cả Lorentz và Pointcare đều đã tìm được nhiều tiền đề góp phần cấu thành Thuyết tương đối của Einstein. Pointcare thậm chí còn đặt vấn đề về bản chất tuyệt đối của thời gian.

Nhưng cả Lorentz lẫn Pointcare đều không tạo ra được bước ngoặt: rằng không cần thừa nhận sự tồn tại của thing không, rằng không có sự đứng yên tuyệt đối, rằng thời gian phụ thuộc vào sự chuyển động của người quan sát và không gian cũng thế. Cả hai người này, nhà vật lý học Kip Throne nói, “đều tìm cách sửa lại những khái niệm của chúng ta về không gian và thời gian như Einstein, nhưng họ dò dẫm trong sương mù của những khái niệm lầm lạc do vật lý học của Newton để lại.”

Einstein, ngược lại, có thể từ bỏ những khái niệm sai lạc của Newton. “Niềm tin của ông rằng vũ trụ vốn là thứ đơn giản và đẹp đẽ, và sự sẵn sàng để niềm tin này dẫn bước, dù điều đó đồng nghĩa với việc gạt bỏ nền tảng vật lý của Newton, đã dẫn đường cho ông hướng đến viễn cảnh mới về không gian và thời gian.”

một đoạn ngắn về quan điểm của Einstein về việc đối mặt với khó khăn,

“Trạng thái căng thẳng của con không liên quan gì đến mẹ”, ông viết cho mẹ, lúc này mẹ ông đang sống tại Berlin, “việc bám chặt lấy những thứ khiến chúng ta buồn phiền và tức giận sẽ không giúp chúng ta vượt qua được chúng. Chúng ta cần húc ngã chúng.”

khi ông viết thư chia sẽ với một người bạn đang bị dư luận hiểu lầm

“xin đừng cười tôi vì đã viết lá thư này. Nhưng tôi rất tức giận bởi thái độ mà dư luận dành cho cô. Tôi muốn nói với cô rằng tôi ngưỡng mộ tài năng, ý chí, và sự chân thành của cô, và rằng tôi cảm thấy mình thật may mắn khi được làm quen với cô tại Brussels. Langevin cũng là người tôi rất vinh dự khi được làm quen. Nếu lũ người hèn hạ kia vẫn không chịu thôi đi, cô hãy đơn giản là đừng quan tâm đến việc nhảm nhí đó nữa.”

với khó khăn mà con trai ông gặp phải,

“Trong khi học đại học, Eduard phải lòng một người phụ nữ lớn tuổi hơn, đây là một đặc điểm của gia đình Einstein khiến Freud cảm thấy buồn cười. Khi mối quan hệ này thất bại, Eduard đau buồn đến mức phờ phạc. Einstein đề nghị Eduard nên tìm kiếm niềm vui nơi các cô gái trẻ khác. Einstein cũng đề nghị Eduard nên tìm việc làm. “Ngay cả bậc thiên tài như Schopenhauer cũng bị đè bẹp bởi sự thất nghiệp”, ông viết, “cuộc sống giống như việc cưỡi xe đạp. Để giữ thăng bằng, con phải không ngừng hướng về phía trước.”

trong một một lần khác,

“Lúc này Eduard dành nhiều thời gian để đọc những câu cách ngôn khó hiểu. “cuộc sống bên ngoài thật vô nghĩa”, Eduard nói.

Einstein nhã nhặn đáp lời rằng ông có thể chấp nhận điều đó, nhưng, Einstein tiếp tục “cuộc sống phải là nơi người ta nhìn vào mắt nhau, chia sẻ những khó khăn, tập trung cố gắng nhằm tìm ra đâu là điều ý nghĩa và hạnh phúc trong đời – những người như thế là những người có cuộc sống trọn vẹn.”

đoạn này hơi nhạy cảm (ở VN), nhưng cũng nên có tự do để được biết,

“Một trong những người bạn của Einstein vào thời điểm đó là Isaac Don Levine, một phóng viên người Mỹ gốc Nga, người đã từng cảm thông với đảng Cộng Sản nhưng lại phản đối mạnh mẽ trước Stalin và chế độ cai trị của Stalin. Einstein đọc tiểu sử của Stalin do Levine viết, đây là cuốn sách phơi bày mọi sự ác độc của kẻ độc tài này, và gọi đó là một cuốn sách “sâu sắc”. “Bạo lực sẽ nuôi dưỡng bạo lực”, Einstein viết cho Levine trong một lá thư nọ, “Quyền tự do là nền tảng cơ bản cho sự phát triển mọi giá trị nhân văn.”

Chương 17, Thượng đế của Einstein, là một chương vô cùng sâu sắc, khuyến đọc cho bạn nào không có nhiều thời gian ngồi “gặm nhấm” cuốn tiểu, có thể dành thời gian đọc chương này cũng được.

và một cái kết ý nghĩa cho cuốn sách,

“Sự sáng tạo đòi hỏi khả năng thích nghị. Khả năng thích nghi sẽ phát triển cùng sự tự do trong suy nghĩ, sự tự do này đòi hỏi phải có “tinh thần khoan dung”. Và cốt lõi của sự khoan dung là sự khiêm nhường – niềm tin rằng không ai có quyền áp đặt suy nghĩ hoặc niềm tin lên người khác.

Đối với một số người, sự kỳ diệu là bằng chứng về sự tồn tại của Thượng đế. Đối với Einstein, chính sự biến mất của sự kỳ diệu là bằng chứng về sự tồn tại của Thượng đế. Đây là một “Thượng đế tự thể hiện mình qua sự hài hòa của vũ trụ”. Và chính ông là người có thể đọc được những điều bí ẩn nơi nguyên tử và vũ trụ.”

Có thể, vào một lúc khác, sẽ đọc lại một lần nữa, để cảm nhận những điều mới mẻ ở góc nhìn khác, khi mà cảm xúc khi đọc sẽ khác đi. Nhưng dẫu sao, tata vẫn trân trọng những cảm xúc vừa qua, đã làm nền cho một sự “thấm” rất lạ với cuốn tiểu sử này. 🙂

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s